Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης — Ο πατέρας της αγάπης

Υπάρχουν Άγιοι των οποίων η ζωή μοιάζει τόσο κοντινή στη δική μας εποχή, ώστε η παρουσία τους γίνεται σχεδόν μια ζωντανή υπενθύμιση: η αγιότητα δεν είναι ανάμνηση του παρελθόντος. Είναι καρπός της χάριτος του Θεού και μέσα στον σύγχρονο κόσμο.

Ο Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης έζησε μέσα στον εικοστό αιώνα. Συνάντησε ανθρώπους ασθενείς, κουρασμένους, φοβισμένους, οικογένειες με δυσκολίες και ψυχές που αναζητούσαν νόημα. Δεν τους οδηγούσε σε μια πνευματικότητα αγωνίας. Τους έστρεφε προς τον Χριστό, προς την Εκκλησία, προς την προσευχή και προς μια ζωή εσωτερικής χαράς και ταπεινώσεως.

1. Από την Εύβοια στα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους

Ο Όσιος Πορφύριος, κατά κόσμον Ευάγγελος Μπαϊρακτάρης, γεννήθηκε το 1906 στην Εύβοια. Σε πολύ νεαρή ηλικία στράφηκε προς τη μοναχική ζωή και περίπου δώδεκα ετών έφθασε στη Σκήτη της Αγίας Τριάδος στα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους.

Εκεί έζησε με υπακοή στους πνευματικούς του πατέρες, μέσα στην προσευχή και την άσκηση. Η επίσημη Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη για την κατάταξή του στο Αγιολόγιο τονίζει ιδιαίτερα την προθυμία, τη χαρά εν Κυρίω, την υπακοή και την ταπείνωσή του.

Η αρχή της πορείας του δεν ήταν αναζήτηση χαρισμάτων. Ήταν μαθητεία. Ήταν το να μάθει να κόβει το ίδιο θέλημα και να εμπιστεύεται τον Θεό μέσα από την υπακοή.

2. Η ασθένεια δεν τον απομάκρυνε από τον Θεό

Λόγοι υγείας τον οδήγησαν να εγκαταλείψει σωματικά το Άγιο Όρος. Η καρδιά του όμως παρέμεινε δεμένη με την αγιορείτικη ζωή. Στην Εύβοια, στην Ιερά Μονή του Αγίου Χαραλάμπους, συνέχισε την άσκηση και την πνευματική του πορεία.

Σε ηλικία περίπου είκοσι ετών χειροτονήθηκε ιερέας. Η δική του πορεία μάς θυμίζει ότι μια δοκιμασία μπορεί να αλλάξει τα εξωτερικά σχέδια του ανθρώπου χωρίς να ακυρώσει την κλήση του Θεού.

3. Τριάντα τρία χρόνια δίπλα στον ανθρώπινο πόνο

Ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς σταθμούς της ζωής του ήταν η διακονία του ως εφημερίου στην Πολυκλινική Αθηνών, κοντά στην Ομόνοια. Εκεί παρέμεινε για τριάντα τρία χρόνια.

Βρισκόταν καθημερινά κοντά σε ανθρώπους που πονούσαν, αγωνιούσαν ή φοβούνταν τον θάνατο. Η διακονία του δεν ήταν αφηρημένη. Ήταν συνάντηση με συγκεκριμένα πρόσωπα, σε ώρες μεγάλης ευαισθησίας.

Η Πατριαρχική Πράξη αναφέρει ότι παρηγορούσε τους πάσχοντες και τους οδηγούσε προς τη μετάνοια. Αυτή η εικόνα είναι βαθιά ποιμαντική: ο Άγιος δεν στεκόταν απέναντι στον πόνο ως κριτής, αλλά ως ιερέας που οδηγούσε τον άνθρωπο προς τον Χριστό.

4. Προσευχή, ταπείνωση και ενότητα

Η επίσημη εκκλησιαστική μαρτυρία για τη ζωή του Οσίου υπογραμμίζει τρία στοιχεία: την αδιάλειπτη προσευχή, την άκρα ταπείνωση και την αγάπη προς την ενότητα της Εκκλησίας.

Ο Όσιος δίδασκε την ενότητα των πιστών μεταξύ τους και με τους ποιμένες τους. Προσπαθούσε να κρατά τη διάνοιά του καθαρή από πικρία και από λογισμούς αντίθετους προς την αγάπη και τη συγχώρηση.

Αυτό είναι ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα. Είναι εύκολο να μιλά κανείς για πίστη και ταυτόχρονα να τρέφει μέσα του σκληρότητα, οργή και μόνιμη κατάκριση. Η ζωή του Οσίου δείχνει έναν άλλο δρόμο: αλήθεια χωρίς εμπάθεια, πνευματικός αγώνας χωρίς μίσος, εκκλησιαστικότητα χωρίς διχασμό.

5. Η διακονία στο Μήλεσι

Μετά από χρόνια διακονίας και ασκήσεως, ο Όσιος άρχισε την οικοδόμηση γυναικείου ησυχαστηρίου στο Μήλεσι και ναού αφιερωμένου στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος.

Πλήθη ανθρώπων κατέφευγαν κοντά του ζητώντας συμβουλή, προσευχή και παρηγοριά. Η Εκκλησία δεν βλέπει τα χαρίσματα ενός Αγίου ως προσωπικό κατόρθωμα· τα βλέπει ως δωρεές του Θεού που υπηρετούν τη σωτηρία και την οικοδομή του ανθρώπου.

Γι’ αυτό και στη μελέτη των συγχρόνων Αγίων χρειάζεται διάκριση: δεν στεκόμαστε στο εντυπωσιακό. Κρατάμε το κέντρο — τη μετάνοια, την προσευχή, την ταπείνωση και την αγάπη προς τον Χριστό.

6. Η επιστροφή στα Καυσοκαλύβια και η κοίμηση

Όταν αντιλήφθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της επίγειας ζωής του, ο Όσιος επέστρεψε στον τόπο όπου είχε αρχίσει η μοναχική του πορεία: στα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους.

Εκοιμήθη στις 2 Δεκεμβρίου 1991, στην Καλύβη του Αγίου Γεωργίου, με απλότητα και ταπείνωση. Η ταφή του έγινε σύμφωνα με την επιθυμία του απλά και χωρίς προβολή.

Στις 27 Νοεμβρίου 2013 η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου αποφάσισε την εγγραφή του Ιερομονάχου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου στο Αγιολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η μνήμη του τιμάται στις 2 Δεκεμβρίου.

7. Τι μας διδάσκει ο Όσιος Πορφύριος σήμερα;

Το πρόσωπο του Οσίου Πορφυρίου έγινε αγαπητό σε πολλούς ανθρώπους όχι επειδή προσέφερε εύκολες λύσεις, αλλά επειδή η ζωή του έδειχνε προς ένα κέντρο: τον Χριστό.

Η αγιότητα του Οσίου δεν μας καλεί να αντιγράψουμε εξωτερικά τη ζωή του. Μας καλεί να πάρουμε στα σοβαρά το ίδιο Ευαγγέλιο που πήρε στα σοβαρά εκείνος.