Η αγιότητα στην Εκκλησία δεν έχει μία μόνο μορφή. Άλλος καλείται να μαρτυρήσει με το αίμα του. Άλλος να δώσει τη μαρτυρία της αλήθειας με τον λόγο, τη γραφή, την προσευχή και τη δημιουργία. Η κοινή μνήμη της Αγίας Βαρβάρας και του Οσίου Ιωάννη του Δαμασκηνού μάς βοηθά να το καταλάβουμε καθαρά.

1. Η Αγία Βαρβάρα — η ελευθερία της ομολογίας

Η Αγία Βαρβάρα τιμάται ως Μεγαλομάρτυς. Η εκκλησιαστική παράδοση τη συνδέει με την εποχή των διωγμών των χριστιανών και με μια οικογένεια στην οποία η πίστη της στον Χριστό προκάλεσε σφοδρή αντίδραση.

Ο βίος της δεν είναι μια ιστορία οικογενειακής σύγκρουσης για να την κοιτάζουμε από απόσταση. Είναι εικόνα μιας βαθύτερης ελευθερίας: ο άνθρωπος μπορεί να αγαπά τους δικούς του χωρίς να παραδίδει τη συνείδησή του.

Η Αγία δεν επιλέγει το μαρτύριο επειδή περιφρονεί τη ζωή. Επιλέγει να μην προδώσει Αυτόν που έγινε για εκείνη η αληθινή ζωή.

2. Το μαρτύριο δεν είναι αναζήτηση πόνου

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία το μαρτύριο δεν είναι αυτοκαταστροφή ούτε λατρεία του πόνου. Είναι μαρτυρία πίστεως όταν ο άνθρωπος πιέζεται να αρνηθεί τον Χριστό.

Αυτό είναι σημαντικό και για εμάς. Ο χριστιανός δεν αναζητά συγκρούσεις. Δεν προκαλεί διώξεις. Δεν κατασκευάζει εχθρούς. Αλλά όταν φτάσει η στιγμή της συνείδησης, καλείται να μην αγοράσει την ασφάλεια με τίμημα την αλήθεια.

3. Ο Όσιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός — πίστη που γίνεται θεολογία

Περίπου τέσσερις αιώνες αργότερα, σε έναν τελείως διαφορετικό κόσμο, ο Όσιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός δίνει τη δική του μαρτυρία. Γεννήθηκε στη Δαμασκό και έζησε στον 7ο και 8ο αιώνα, σε περίοδο μεγάλων πολιτικών και θεολογικών αλλαγών.

Αργότερα ακολούθησε τη μοναχική ζωή στην περιοχή της Ιερουσαλήμ και συνδέθηκε ιδιαίτερα με τη Μονή του Αγίου Σάββα. Η Εκκλησία τον γνωρίζει ως μεγάλο θεολόγο, υμνογράφο και υπερασπιστή της τιμής των ιερών εικόνων.

Η προσφορά του δεν ήταν ακαδημαϊκή επίδειξη. Ήταν διακονία. Χρησιμοποίησε τον νου και τον λόγο για να υπηρετήσει την πίστη της Εκκλησίας.

4. Η υπεράσπιση των ιερών εικόνων

Κατά την περίοδο της Εικονομαχίας, ο Όσιος Ιωάννης υπερασπίστηκε με σαφήνεια τη θεολογία της εικόνας. Το κέντρο του επιχειρήματος δεν ήταν αισθητικό. Ήταν χριστολογικό.

Εφόσον ο Υιός του Θεού έγινε αληθινά άνθρωπος και φανερώθηκε μέσα στην ιστορία, μπορεί να εικονίζεται κατά την ανθρώπινη μορφή Του. Η τιμή της εικόνας δεν σταματά στην ύλη· αναφέρεται στο εικονιζόμενο πρόσωπο.

5. Η θεολογία που γίνεται ύμνος

Ο Όσιος Ιωάννης δεν υπηρέτησε την Εκκλησία μόνο με θεολογικά συγγράμματα. Η παράδοση τον συνδέει βαθιά με την υμνογραφική ζωή της Εκκλησίας. Στο πρόσωπό του βλέπουμε κάτι πολύ ορθόδοξο: η θεολογία δεν ολοκληρώνεται μόνο στο βιβλίο· γίνεται προσευχή και δοξολογία.

Αυτό είναι και μια υπενθύμιση για εμάς. Η γνώση περί Θεού δεν είναι αρκετή αν δεν μεταμορφώνεται σε σχέση με τον Θεό.

6. Μαρτύριο και ύμνος — τι κοινό έχουν;

Εξωτερικά, η Αγία Βαρβάρα και ο Όσιος Ιωάννης φαίνονται να ανήκουν σε δύο τελείως διαφορετικούς κόσμους. Η μία μαρτυρεί. Ο άλλος γράφει, διδάσκει και υμνεί.

Στο βάθος όμως υπάρχει το ίδιο ερώτημα: σε ποιον ανήκει η καρδιά; Η Αγία απαντά με τη θυσία της. Ο Όσιος απαντά με ολόκληρη την πνευματική και θεολογική του προσφορά.

7. Η κοινή μνήμη της 4ης Δεκεμβρίου

Η κοινή εορτή τους στις 4 Δεκεμβρίου γίνεται ένα μικρό μάθημα εκκλησιολογίας. Στην Εκκλησία χωρούν ο μάρτυρας και ο θεολόγος, η θυσία και ο ύμνος, η ομολογία και η σιωπή της προσευχής.

Δεν καλούμαστε όλοι να κάνουμε το ίδιο. Καλούμαστε όμως όλοι να προσφέρουμε στον Χριστό αυτό που είμαστε: τη δύναμή μας, τον νου μας, τον χρόνο μας, τα χαρίσματά μας και, όταν χρειαστεί, ακόμη και το κόστος της πιστότητας.