Εισαγωγή – Η μορφή που στέκει στο όριο
Ο Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος καὶ Βαπτιστὴς τοῦ Κυρίου εἶναι ἡ μοναδικὴ μορφὴ ποὺ στέκει στὸ ὅριο δύο κόσμων· τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης, τῆς προσδοκίας καὶ τῆς ἐκπλήρωσης, τῆς σιωπῆς τῶν αἰώνων καὶ τῆς φανέρωσης τοῦ Μεσσία. Δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνας προφήτης. Εἶναι ὁ Προφήτης τῶν Προφητῶν, ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἔδειξε μὲ τὸ δάχτυλο τὸν Χριστό καὶ εἶπε:
«Ἴδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου» (Ἰω. 1,29).
Η Ἐκκλησία τὸν τιμᾷ ὅσο κανέναν ἄλλον Ἅγιο, μετὰ τὴν Παναγία. Καὶ δὲν εἶναι τυχαῖο. Ὁ Ἰωάννης εἶναι ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἔζησε ὁλόκληρος γιὰ νὰ προετοιμάσει τὸν δρόμο τοῦ Κυρίου – καὶ νὰ χαθεῖ ὅταν Ἐκεῖνος φανερώθηκε.
1. Ἡ θαυμαστὴ γέννηση – Ὁ καρπὸς τῆς προσευχῆς
Ἡ ἱστορία τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου ξεκινᾷ μὲ θαῦμα. Γεννιέται ἀπὸ γονεῖς προχωρημένης ἡλικίας, τὸν ἱερέα Ζαχαρία καὶ τὴν Ἐλισάβετ, ἄνθρωποι δίκαιοι, ἀλλὰ πονεμένοι ἀπὸ τὴν ἀτεκνία. Ὁ Θεὸς ἀκούει τὴν προσευχή τους καὶ στέλνει τὸν ἄγγελο Γαβριὴλ μὲ τὴν ἀγγελία τῆς γεννήσεως.
Ἡ σιωπὴ τοῦ Ζαχαρία, ὡς παιδαγωγία, καὶ ἡ λύση της τὴν ὥρα τῆς ὀνοματοδοσίας δείχνουν ὅτι ὁ Ἰωάννης δὲν ἀνήκει στὸν ἑαυτό του. Ἀνήκει στὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ. Τὸ ὄνομά του – «Ἰωάννης» – σημαίνει «Χάρη Κυρίου». Καὶ ὅλη του ἡ ζωή θὰ γίνει χάρη γιὰ τὸν κόσμο.
2. Ἡ ἔρημος – Τὸ σχολεῖο τοῦ Θεοῦ
Ἀπὸ νεαρὴ ἡλικία, ὁ Ἰωάννης ἀποσύρεται στὴν ἔρημο. Ὄχι ἀπὸ μισανθρωπία, ἀλλὰ ἀπὸ δίψα Θεοῦ. Ἡ ἔρημος γίνεται τὸ σχολεῖο τῆς καθάρσεως, τῆς προσευχῆς, τῆς ἐλευθερίας. Ἐκεῖ ἀπογυμνώνεται ἀπὸ κάθε περιττὸ καὶ μένει μόνος μὲ τὸν Θεό.
Ἡ ἀσκητικὴ του ζωή εἶναι ἀκραία: ἔνδυμα ἀπὸ τρίχες καμήλου, τροφὴ ἀκρίδες καὶ μέλι ἄγριο. Ὅμως δὲν πρόκειται γιὰ ἐξωτερικὴ ἀσκητικὴ ἐπίδειξη. Εἶναι ἕνα εἶδος προφητικῆς κραυγῆς: ὁ ἄνθρωπος δὲν ζεῖ μόνο μὲ ὕλη.
Ὅπως λέγει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος,
«Ἡ ἔρημος ἔκαμε τὸν Ἰωάννη οὐράνιο, πρὶν ἀκόμη φανερωθεῖ στὸν κόσμο».
3. Τὸ κήρυγμα τῆς μετανοίας – Ἀλήθεια χωρίς συμβιβασμούς
«Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν».
Αὐτὸ εἶναι τὸ κήρυγμα τοῦ Προδρόμου. Ἀπλό. Καθαρό. Ἀνελέητο.
Ὁ Ἰωάννης δὲν χαϊδεύει αὐτιά. Δὲν προσαρμόζει τὸ μήνυμα στὸ κοινό. Μιλάει σὲ ὅλους: φαρισαίους, τελώνες, στρατιώτες, ἄρχοντες. Καὶ σὲ ὅλους ζητᾷ καρπὸ μετανοίας. Ὄχι λόγια. Ζωή ἀλλαγμένη.
Ἡ μετάνοια, γιὰ τὸν Πρόδρομο, δὲν εἶναι συναίσθημα ἐνοχῆς. Εἶναι ἀλλαγὴ νοὸς, στροφὴ ὑπαρξιακή. Εἶναι προετοιμασία γιὰ νὰ χωρέσει ὁ Χριστὸς στὴν καρδιά.
4. Ἡ συνάντηση μὲ τὸν Χριστό – Ἡ κορύφωση τῆς ταπεινώσεως
Ἡ μεγαλειώδης στιγμή τῆς ζωῆς τοῦ Προδρόμου εἶναι ὅταν βαπτίζει τὸν Χριστὸ στὸν Ἰορδάνη. Ἐκεῖ, ὁ δοῦλος βαπτίζει τὸν Δεσπότη. Ὁ ἄνθρωπος τὸν Θεό. Ὁ φίλος τὸν Νυμφίο.
Καὶ ὅταν ὁ Ἰησοῦς ἀρχίζει τὸ δημόσιο ἔργο Του, ὁ Ἰωάννης ἀποσύρεται. Τὰ λόγια του εἶναι ἡ ἐπιτομή τῆς πνευματικῆς ζωῆς:
«Ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν, ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι» (Ἰω. 3,30).
Ἐδῶ κρίνεται ἡ ἁγιότητά του. Ὄχι στὰ θαύματα. Ὄχι στὸ κήρυγμα. Ἀλλὰ στὸ ὅτι δὲν κράτησε τίποτα γιὰ τὸν ἑαυτό του.
5. Ὁ ἔλεγχος τῆς ἐξουσίας – Ἡ ἀλήθεια ποὺ κοστίζει
Ὁ Ἰωάννης δὲν φοβήθηκε τὴν ἐξουσία. Ἔλεγξε τὸν Ἡρῴδη γιὰ τὴν παράνομη σχέση του μὲ τὴν Ἡρῳδιάδα. Καὶ γι’ αὐτὸ φυλακίζεται. Ἡ φυλακὴ δὲν σιωπᾷ τὴ φωνή του. Τὴν ἐπιβεβαιώνει.
Ὁ ἀποκεφαλισμός του εἶναι μαρτύριο. Ὄχι ἀπὸ μῖσος γιὰ τὴν πίστη, ἀλλὰ ἀπὸ μῖσος γιὰ τὴν ἀλήθεια. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἴσως τὸ πιὸ ἐπώδυνο μαρτύριο.
6. Ὁ Ἰωάννης στὴ ζωή τῆς Ἐκκλησίας
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης εἶναι παρών παντοῦ:
- στὴ Θεία Λειτουργία,
- στὶς δεήσεις,
- στὴν ὑμνολογία,
- στὴν εἰκονογραφία, δίπλα στὸν Χριστὸ, ὡς μεσίτης καὶ πρεσβευτής.
Ἡ Ἐκκλησία τὸν προβάλλει ὡς πρότυπο μετανοίας, ταπεινώσεως, ἀληθείας. Ὅχι ὡς ἥρωα, ἀλλὰ ὡς δρόμο.
7. Τί λέει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης σήμερα;
Σὲ ἕναν κόσμο θορύβου, ὁ Ἰωάννης μᾶς καλεί στὴ σιωπή.
Σὲ ἕναν κόσμο συμβιβασμῶν, μᾶς καλεί στὴν ἀλήθεια.
Σὲ ἕναν κόσμο αὐτοπροβολῆς, μᾶς καλεί στὴν ταπείνωση.
Μᾶς μαθαίνει ὅτι ἡ μεγαλύτερη χαρὰ τοῦ ἀνθρώπου εἶναι νὰ δείχνει τὸν Χριστὸ καὶ νὰ φεύγει ἀθόρυβα.
Ἐπίλογος – Ἡ φωνὴ ποὺ ἀνοίγει δρόμους
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος δὲν ἀνήκει στὸ παρελθόν. Εἶναι ὁ σύγχρονός μας. Κάθε φορά ποὺ ἀγωνιζόμαστε γιὰ μετάνοια, κάθε φορά ποὺ λέμε τὴν ἀλήθεια μὲ κόστος, κάθε φορά ποὺ μικραίνουμε γιὰ νὰ μεγαλώσει ὁ Χριστός, ὁ Ἰωάννης ζεῖ.
Καὶ συνεχίζει νὰ φωνάζει:
«Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου».
Απάντηση