Η λεγόμενη «βασκανία», αυτό που ο λαός ονομάζει «μάτι», είναι ένα φαινόμενο βαθιά ριζωμένο στη λαϊκή παράδοση. Πολλοί άνθρωποι, όταν αισθανθούν πονοκέφαλο, αδυναμία, νευρικότητα ή μια ανεξήγητη κακοδιαθεσία, λένε: «με μάτιασαν». Άλλοι ζητούν «ξεμάτιασμα» από συγγενείς, φίλες ή γνωστές που «ξέρουν την ευχή».
Όμως η Εκκλησία μας δεν αντιμετωπίζει το θέμα με λαϊκό ή μαγικό τρόπο, αλλά με διάκριση, σοβαρότητα και πνευματική ευθύνη.
1. Υπάρχει η βασκανία;
Στην Αγία Γραφή και στην πατερική παράδοση γίνεται αναφορά στη βασκανία ως πνευματική πραγματικότητα. Δεν πρόκειται για «ενέργεια μαγική» που μεταδίδεται μηχανικά από βλέμματα, αλλά για πνευματική ενέργεια που συνδέεται με τον φθόνο, την κακία και την πονηρία της καρδιάς.
Ο φθόνος είναι πάθος. Και τα πάθη, όταν καλλιεργούνται, γίνονται όργανα του πονηρού. Άρα η Εκκλησία δεν αρνείται ότι μπορεί να υπάρξει πνευματική επίδραση μέσω της κακής προαιρέσεως. Δεν μιλά όμως για «ενέργεια ματιού» αυτόνομη, αλλά για πνευματικό αγώνα.
Ο άνθρωπος που ζει μυστηριακά, εξομολογείται, κοινωνεί, προσεύχεται, δεν φοβάται. Η ζωή του είναι μέσα στη Χάρη.
2. Πού βρίσκεται το πρόβλημα;
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η βασκανία αντιμετωπίζεται με τρόπο μαγικό.
Όταν δηλαδή:
- Πιστεύουμε ότι κάποιος έχει «δύναμη» να ξεματιάζει.
- Λέγονται λόγια μυστικά που μεταδίδονται «από γιαγιά σε εγγονή».
- Γίνεται επίκληση χωρίς εκκλησιαστική ευλογία.
- Θεωρείται ότι η πράξη έχει αυτόνομη αποτελεσματικότητα.
Εδώ περνάμε από την πίστη στη δεισιδαιμονία.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν λειτουργεί με μυστικισμό λαϊκού τύπου ούτε με «ενεργειακές τεχνικές». Η Χάρη του Θεού δεν είναι μηχανισμός.
3. Γιατί δεν επιτρέπεται σε λαϊκούς να «ξεματιάζουν»;
Η Εκκλησία έχει ευχές ειδικές κατά της βασκανίας. Αυτές βρίσκονται στο Ευχολόγιο. Είναι επίσημες, εκκλησιαστικές ευχές.
Και τις διαβάζουν οι Ιερείς.
Γιατί;
Διότι:
- Η ευχή είναι εκκλησιαστική πράξη.
- Δεν είναι προσωπικό χάρισμα.
- Δεν είναι λαϊκή παράδοση.
- Συνδέεται με την ιερωσύνη.
Ο Ιερέας δεν ενεργεί «μαγικά». Δεν έχει προσωπική δύναμη. Λειτουργεί εντός της Χάριτος της ιερωσύνης, ως όργανο της Εκκλησίας.
Όταν ένας λαϊκός «διαβάζει ευχή» χωρίς ιερατική ιδιότητα, τότε:
- Υποκαθιστά το Μυστήριο.
- Μιμείται εκκλησιαστική πράξη χωρίς εξουσιοδότηση.
- Εκθέτει και τον εαυτό του πνευματικά.
Η Εκκλησία είναι Σώμα. Έχει τάξη. Δεν ενεργεί ο καθένας όπως νομίζει.
4. Πού οδηγεί η λαϊκή πρακτική;
Όταν η βασκανία αντιμετωπίζεται με ιδιωτικές πρακτικές:
- Καλλιεργείται φόβος.
- Δημιουργείται εξάρτηση.
- Μεταφέρεται η ευθύνη σε ανθρώπους.
- Χάνεται η εμπιστοσύνη στον Θεό.
Κάποιοι φτάνουν στο σημείο να λένε: «Μόνο αυτή μπορεί να με ξεματιάσει». Αυτό είναι πνευματικά επικίνδυνο. Διότι η ελπίδα μεταφέρεται από τον Χριστό σε άνθρωπο.
Η Ορθόδοξη πίστη δεν είναι σύστημα προστασίας από «κακές ενέργειες». Είναι κοινωνία με τον Ζώντα Θεό.
5. Ποια είναι η σωστή στάση;
Αν κάποιος αισθανθεί ότι επηρεάζεται πνευματικά:
- Να κάνει το σημείο του Σταυρού.
- Να πει την ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με».
- Να διαβάσει τον 90ό Ψαλμό.
- Να ζητήσει από Ιερέα να διαβάσει την ευχή της Εκκλησίας.
- Να συμμετέχει στα Μυστήρια.
Η Χάρη του Θεού είναι ασύγκριτα ανώτερη από κάθε βασκανία.
Ο βαπτισμένος άνθρωπος φέρει σφραγίδα Αγίου Πνεύματος. Δεν είναι εκτεθειμένος σαν να ζει εκτός Εκκλησίας.
6. Η βαθύτερη ρίζα: ο φόβος
Πολλές φορές το «μάτι» λειτουργεί ψυχολογικά. Όταν κάποιος πιστεύει έντονα ότι τον μάτιασαν, το σώμα του αντιδρά. Ο νους δημιουργεί συμπτώματα.
Η πίστη όμως φέρνει ειρήνη.
Ο φόβος δεν είναι από τον Θεό. Η εμπιστοσύνη είναι.
Αν ο άνθρωπος ζει μέσα στην Εκκλησία, δεν χρειάζεται να φοβάται βλέμματα. Το βλέμμα του Χριστού τον σκεπάζει.
7. Η διάκριση των Ποιμένων
Οι Ποιμένες της Εκκλησίας οφείλουν να διδάσκουν:
- Ότι υπάρχει πνευματικός αγώνας.
- Ότι δεν υπάρχει μαγική ενέργεια.
- Ότι οι ευχές διαβάζονται μόνο από Ιερείς.
- Ότι η δεισιδαιμονία δεν είναι ορθόδοξη πίστη.
Η ποιμαντική ευθύνη απαιτεί καθαρό λόγο. Όχι υπερβολές. Όχι τρομοκρατία. Όχι υποτίμηση.
8. Το θετικό μήνυμα
Το σημαντικότερο δεν είναι να μιλήσουμε για τη βασκανία, αλλά για τη Χάρη.
Ο Χριστός νίκησε τον διάβολο.
Ο Σταυρός είναι δύναμη.
Η Θεία Κοινωνία είναι φωτιά.
Το Ευχέλαιο θεραπεύει.
Όταν ο άνθρωπος ζει μυστηριακά, δεν κινδυνεύει από «μάτια».
Αντί να ασχολούμαστε με το ποιος μας κοίταξε, ας φροντίσουμε πώς εμείς κοιτάζουμε τους άλλους. Με φθόνο ή με αγάπη;
Η Εκκλησία δεν μας καλεί να φοβόμαστε. Μας καλεί να εμπιστευόμαστε.
Συμπέρασμα
Η βασκανία ως πνευματικό φαινόμενο αναγνωρίζεται.
Η δεισιδαιμονία απορρίπτεται.
Οι ευχές διαβάζονται μόνο από Ιερείς.
Η προστασία βρίσκεται στη μυστηριακή ζωή.
Δεν πολεμάμε το «μάτι» με άλλο «μάτι».
Το πολεμάμε με τον Σταυρό.
Και εκεί όπου υπάρχει ο Χριστός, δεν υπάρχει φόβος.
Απάντηση