«Χαῖρε, Νύμφη Ἀνύμφευτε»

Αγαπητοί μου αδελφοί,

με πολλή κατάνυξη και ιερή συγκίνηση στεκόμαστε απόψε ενώπιον της Υπεραγίας Θεοτόκου, για να ψάλουμε τον ιερό Ακάθιστο Ύμνο. Έναν ύμνο που δεν είναι απλώς ένα ωραίο εκκλησιαστικό ποίημα, ούτε μόνο ένα ιστορικό μνημείο της πίστεώς μας, αλλά είναι μια ζωντανή προσευχή της Εκκλησίας, ένα δάκρυ ευγνωμοσύνης, ένας στεναγμός ελπίδος, μια αγκαλιά της καρδιάς του πιστού προς τη Μητέρα του Θεού.

Ο Ακάθιστος Ύμνος είναι η φωνή της Εκκλησίας που στέκεται όρθια μπροστά στην Παναγία. Και στέκεται όρθια όχι από τύπο, αλλά από αγάπη. Δεν κάθεται, διότι η ψυχή δεν κάθεται όταν ευχαριστεί. Η καρδιά δεν αναπαύεται όταν δοξάζει. Ο άνθρωπος σηκώνεται όρθιος όταν νιώθει ότι βρίσκεται μπροστά σε μυστήριο μεγάλο, μπροστά σε παρουσία ιερή, μπροστά σε στοργή ουράνια.

Και ποιο είναι το μυστήριο που υμνεί ο Ακάθιστος;
Το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού.
Το μυστήριο ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος.
Το μυστήριο ότι η σωτηρία μας πέρασε μέσα από την ταπείνωση μιας Παρθένου.
Το μυστήριο ότι εκεί που η Εύα άνοιξε με την παρακοή την πύλη της φθοράς, η Παναγία με την υπακοή της άνοιξε την πύλη της ζωής.

Η Παναγία δεν τιμάται στην Εκκλησία μας συναισθηματικά, επιφανειακά ή απλώς ποιητικά. Τιμάται θεολογικά. Τιμάται σωτηριολογικά. Τιμάται γιατί συνδέεται άρρηκτα με το έργο της θείας οικονομίας. Αν δεν υπήρχε το ταπεινό «γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου», δεν θα υπήρχε η συγκατάβαση του Θεού μέσα στην ανθρώπινη ιστορία με τον τρόπο που έγινε. Ο Θεός βέβαια είναι παντοδύναμος, αλλά δεν σώζει τον άνθρωπο χωρίς τον άνθρωπο. Ζητά την ελευθερία του, ζητά την απάντησή του, ζητά το “ναι” της καρδιάς του.

Γι’ αυτό και ο Αρχάγγελος δεν επιβάλλει. Αναγγέλλει.
Και η Παναγία δεν αντιδρά με εγωισμό, αλλά απαντά με ταπείνωση.
Δεν λέει: «Γιατί εγώ;»
Δεν λέει: «Δεν μπορώ».
Δεν λέει: «Τι θα πει ο κόσμος;»
Λέει: «Ιδού η δούλη Κυρίου».

Να η δύναμη της Παναγίας.
Όχι εξωτερική δύναμη.
Όχι κοσμική επιβολή.
Αλλά η δύναμη της καθαρότητας, της υπακοής, της πίστεως, της ταπεινώσεως.

Αδελφοί μου,

ο Ακάθιστος Ύμνος είναι γεμάτος από το «Χαῖρε».
Χαίρε, διότι με την Παναγία αρχίζει η χαρά του κόσμου.
Χαίρε, διότι εκείνη γίνεται γέφυρα που μεταφέρει τους από τη γη στον ουρανό.
Χαίρε, διότι γίνεται κλίμακα δι’ ης κατέβη ο Θεός.
Χαίρε, διότι γίνεται λιμάνι για τον χειμαζόμενο άνθρωπο.
Χαίρε, διότι γίνεται σκέπη, προστασία, παρηγοριά, μεσιτεία.

Αυτό το «Χαῖρε» δεν είναι ένας απλός ποιητικός χαιρετισμός.
Είναι ευαγγέλιο.
Είναι νίκη κατά της απελπισίας.
Είναι απάντηση στο σκοτάδι.
Είναι φως μέσα στις θλίψεις.
Είναι η βεβαίωση ότι ο Θεός δεν εγκατέλειψε τον κόσμο.

Και πόσο το έχουμε ανάγκη αυτό σήμερα!

Ζούμε σε μια εποχή κουρασμένη.
Οι άνθρωποι είναι πληγωμένοι, μπερδεμένοι, αγχωμένοι, φοβισμένοι.
Υπάρχει πολλή πληροφορία, αλλά λίγη ειρήνη.
Πολλή εξωτερική επικοινωνία, αλλά εσωτερική μοναξιά.
Πολλά λόγια, αλλά λίγη προσευχή.
Πολλές επιθυμίες, αλλά λίγη χαρά.

Και μέσα σε αυτόν τον κόσμο ακούγεται ο λόγος της Εκκλησίας:
«Χαῖρε…»

Σαν να μας λέει η Παναγία:
Μη φοβάσαι.
Δεν είσαι μόνος.
Υπάρχει ελπίδα.
Υπάρχει δρόμος επιστροφής.
Υπάρχει αγκαλιά μητρική.
Υπάρχει έλεος Θεού.

Πόσες ψυχές δεν βρήκαν παρηγοριά μπροστά στην εικόνα της Παναγίας;
Πόσα δάκρυα δεν στέγνωσαν με ένα “Παναγία μου, βοήθα”;
Πόσοι άνθρωποι δεν σώθηκαν από κινδύνους, από απελπισία, από πτώση, από σκοτάδι, επειδή έτρεξαν με πίστη στη Μητέρα του Κυρίου;

Η Παναγία δεν παίρνει τη θέση του Χριστού.
Η Παναγία οδηγεί πάντοτε στον Χριστό.
Δεν κρατά τον άνθρωπο για τον εαυτό της, αλλά τον παραδίδει στον Υιό της.
Όποιος αγαπά αληθινά την Παναγία, μαθαίνει να αγαπά πιο πολύ τον Χριστό.
Όποιος πλησιάζει καθαρά τη Θεοτόκο, οδηγείται στη μετάνοια, στην προσευχή, στην εξομολόγηση, στη θεία κοινωνία, στη ζωή της Εκκλησίας.

Γι’ αυτό και η τιμή προς την Παναγία δεν είναι μια ευσέβεια ξεκομμένη από το Ευαγγέλιο. Είναι δρόμος ευαγγελικός. Είναι σχολείο ταπεινώσεως. Είναι μάθημα καθαρότητος. Είναι πρόσκληση εμπιστοσύνης στο θέλημα του Θεού.

Αν θέλουμε, λοιπόν, να καταλάβουμε πραγματικά τον Ακάθιστο Ύμνο, δεν αρκεί να τον ακούμε μόνο με τα αυτιά. Πρέπει να τον ακούσουμε με την καρδιά. Πρέπει να δούμε μέσα του τον δικό μας πνευματικό καθρέφτη.

Η Παναγία μάς ρωτά απόψε:
Έχεις εμπιστοσύνη στον Θεό;
Υπακούεις στο άγιο θέλημά Του;
Κρατάς καθαρή την καρδιά σου;
Προσεύχεσαι ή μόνο αγωνιάς;
Ελπίζεις ή απελπίζεσαι;
Ταπεινώνεσαι ή στηρίζεσαι στον εαυτό σου;

Γιατί ο Ακάθιστος Ύμνος δεν είναι μόνο έπαινος προς τη Θεοτόκο.
Είναι και κλήση μετανοίας για εμάς.
Μας δείχνει τι άνθρωπο θέλει ο Θεός:
άνθρωπο καθαρό,
άνθρωπο ταπεινό,
άνθρωπο υπάκουο,
άνθρωπο που λέει:
«Κύριε, όχι όπως θέλω εγώ, αλλά όπως θέλεις Εσύ».

Αγαπητοί μου

ιδιαιτέρως μέσα στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ο Ακάθιστος γίνεται μια γλυκιά ανάπαυση της ψυχής. Η νηστεία μάς κουράζει, ο αγώνας μάς φανερώνει τις αδυναμίες μας, οι πτώσεις μάς πληγώνουν. Και τότε έρχεται η Παναγία σαν μητέρα και μας λέει:
Σήκω πάλι.
Μην τα παρατάς.
Μη φοβάσαι την αδυναμία σου, όταν ζητάς τη χάρη του Θεού.
Ο Χριστός είναι μαζί σου.
Η Εκκλησία είναι μαζί σου.
Κι εγώ, η Μητέρα Του, προσεύχομαι για σένα.

Αυτό είναι το μεγαλείο της Θεοτόκου:
είναι υψηλοτέρα των ουρανών, αλλά και πλησιέστερη από κάθε άνθρωπο στην πληγωμένη μας ύπαρξη.
Είναι βασίλισσα, αλλά και μητέρα.
Είναι πανάχραντη, αλλά σκύβει με στοργή πάνω στην ακαθαρσία μας για να μας οδηγήσει στη μετάνοια.
Δεν μας απορρίπτει.
Δεν μας ντροπιάζει.
Δεν μας εγκαταλείπει.

Γι’ αυτό και ο λαός μας την αγάπησε τόσο πολύ.
Την έκανε τραγούδι, δάκρυ, ελπίδα, προσκύνημα, καντήλι, παράκληση, αναστεναγμό.
Στα δύσκολα χρόνια, στις θλίψεις, στους πολέμους, στις αρρώστιες, στις φτώχειες, στις προσωπικές συμφορές, η λέξη “Παναγία” έγινε αναπνοή του Γένους και της ψυχής του πιστού.

Και εμείς σήμερα, μέσα στις δικές μας δοκιμασίες, ας κρατήσουμε αυτή την ιερή σχέση.
Ας μη χάσουμε την εμπιστοσύνη μας στην Παναγία.
Ας της μιλάμε απλά.
Ας της ανοίγουμε την καρδιά μας.
Ας την παρακαλούμε για τα παιδιά μας, για το σπίτι μας, για την υγεία μας, για τη μετάνοιά μας, για την ώρα της θλίψεως, για την ώρα του θανάτου μας.

Μα πάνω απ’ όλα, ας την παρακαλούμε να μας μάθει να λέμε κι εμείς το δικό μας “γένοιτο”.
Να δεχόμαστε το θέλημα του Θεού.
Να μη γογγύζουμε.
Να μην επαναστατούμε εγωιστικά.
Να μην ζητούμε έναν Θεό που να υπηρετεί τα σχέδιά μας, αλλά να γίνουμε εμείς υπηρέτες του δικού Του θελήματος.

Τότε ο Ακάθιστος Ύμνος δεν θα είναι μόνο μια όμορφη ακολουθία του χρόνου.
Θα γίνει προσωπική εμπειρία.
Θα γίνει εσωτερική αλλοίωση.
Θα γίνει φως στο σπίτι μας.
Θα γίνει δύναμη στον αγώνα μας.
Θα γίνει ελπίδα στη θλίψη μας.
Θα γίνει δρόμος που μας οδηγεί ασφαλώς στον Χριστό.

Ας ψάλουμε, λοιπόν, απόψε με πίστη, με ταπείνωση, με δάκρυ ίσως, αλλά και με ελπίδα:

Χαῖρε, δι’ ἧς ἡ χαρὰ ἐκλάμψει.
Χαῖρε, δι’ ἧς ἡ ἀρὰ ἐκλείψει.
Χαῖρε, Νύμφη Ἀνύμφευτε.

Και ας παρακαλέσουμε την Υπεραγία Θεοτόκο να σκεπάζει τη ζωή μας, να προστατεύει τις οικογένειές μας, να στηρίζει τα παιδιά μας, να δυναμώνει τους δοκιμαζόμενους, να φωτίζει τους νέους, να παρηγορεί τους πονεμένους, να οδηγεί όλους μας σε αληθινή μετάνοια και σε ζωντανή κοινωνία με τον Υιό της και Θεό μας.

Αμήν.