Όταν ο φόβος γίνεται μεγαλύτερος από την πίστη

Υπάρχουν άνθρωποι που, όταν ακούσουν το όνομα του Αγίου Κυπριανού, το μυαλό τους πηγαίνει αμέσως στη μαγεία, στα «δεσίματα», στις κατάρες και σε κάθε είδους σκοτεινή δύναμη. Κάποιοι αναζητούν τον Άγιο σχεδόν σαν να ήταν ένα ισχυρότερο αντίδοτο απέναντι σε κάποιο άλλο «μαγικό» κακό. Έτσι όμως κινδυνεύουμε να χάσουμε το ουσιαστικό μήνυμα της ζωής του.

Ο Άγιος Κυπριανός δεν τιμάται επειδή η Εκκλησία θέλει να μας κάνει ειδικούς στο σκοτάδι. Τιμάται επειδή άφησε το σκοτάδι και στράφηκε ολοκληρωτικά προς τον Χριστό. Και η Αγία Ιουστίνη δεν νίκησε επειδή γνώριζε κάποια μυστική τεχνική. Έμεινε σταθερή στην πίστη, στην προσευχή, στη νηστεία και στο σημείο του Τιμίου Σταυρού.

Το κέντρο της ιστορίας τους δεν είναι ο διάβολος. Είναι ο Χριστός. Δεν είναι η δύναμη της μαγείας. Είναι η αδυναμία της μπροστά στη χάρη του Θεού.

Η Ιουστίνη — μια καρδιά που δεν παραδόθηκε στον φόβο

Σύμφωνα με τη συναξαριακή παράδοση, η Ιουστίνη είχε αφιερώσει τη ζωή της στον Χριστό. Όταν ένας νεαρός, ο Αγλαΐδας, θέλησε να την εξαναγκάσει να ανταποκριθεί στον έρωτά του, κατέφυγε στον τότε μάγο Κυπριανό ζητώντας τη βοήθειά του. Η διήγηση της Εκκλησίας περιγράφει αλλεπάλληλες απόπειρες πνευματικής προσβολής εναντίον της.

Η Ιουστίνη όμως δεν μπαίνει σε διάλογο με το κακό. Δεν προσπαθεί να το αναλύσει, να το εξερευνήσει ή να το αντιμετωπίσει με αντίστοιχα μέσα. Προσεύχεται. Νηστεύει. Κάνει το σημείο του Σταυρού. Επικαλείται τον Χριστό.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό και για τον σημερινό άνθρωπο. Η Εκκλησία δεν μας εκπαιδεύει να ζούμε με διαρκή αγωνία μήπως κάποιος μάς έκανε κάτι. Μας μαθαίνει να ζούμε στραμμένοι προς τον Θεό. Η χριστιανική ζωή δεν είναι μια ατελείωτη καταδίωξη αόρατων απειλών. Είναι σχέση με τον Χριστό.

Ο Κυπριανός — όταν ένας άνθρωπος βλέπει ότι ακολούθησε λάθος δρόμο

Η συναξαριακή διήγηση παρουσιάζει τον Κυπριανό ως άνθρωπο βαθιά μπλεγμένο στην ειδωλολατρία και στη μαγική πρακτική. Είχε δώσει τη ζωή του σε έναν δρόμο που πίστευε ότι του παρείχε δύναμη. Όταν όμως όσα επιχειρούσε εναντίον της Ιουστίνης αποτύγχαναν, ήρθε αντιμέτωπος με κάτι που δεν μπορούσε να εξηγήσει με τον παλιό του κόσμο.

Η σταθερότητα μιας νεαρής χριστιανής έγινε αφορμή να δει τη δική του πλάνη. Αντί να πεισμώσει μέχρι τέλους, έκανε το δυσκολότερο: αναγνώρισε ότι είχε κάνει λάθος. Σύμφωνα με την παράδοση, προσήλθε στον επίσκοπο, μετανόησε, έκαψε τα βιβλία της μαγείας, βαπτίστηκε και αργότερα διακόνησε την Εκκλησία ως κληρικός και επίσκοπος.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο παρηγορητικά στοιχεία της ζωής του. Το παρελθόν του ήταν βαρύ, όμως δεν έγινε ισχυρότερο από τη μετάνοια. Ο Θεός δεν τον άφησε φυλακισμένο σε ό,τι υπήρξε. Του άνοιξε δρόμο να γίνει άλλος άνθρωπος.

Η μετάνοια δεν είναι αλλαγή εικόνας — είναι αλλαγή κατεύθυνσης

Συχνά χρησιμοποιούμε τη λέξη «μετάνοια» σαν να σημαίνει απλώς στενοχώρια για κάτι κακό που κάναμε. Στην εκκλησιαστική ζωή όμως η μετάνοια είναι βαθύτερη: είναι αλλαγή νου, πορείας και προσανατολισμού. Ο Κυπριανός δεν περιορίστηκε στο «μετανιώνω». Άφησε πίσω του έναν ολόκληρο τρόπο ζωής.

Αυτό αφορά όλους μας, ακόμη κι αν δεν έχουμε καμία σχέση με αποκρυφιστικές πρακτικές. Μπορεί κάποιος να έχει υπηρετήσει για χρόνια τον εγωισμό του, το χρήμα, την εκδίκηση, ένα πάθος, μια εξάρτηση ή μια αδικία. Η φωνή του πειρασμού λέει: «Είναι αργά. Αυτός είσαι». Το Ευαγγέλιο λέει: «Σήκω και επέστρεψε».

Η αγιότητα δεν είναι η ιστορία ανθρώπων που δεν είχαν παρελθόν. Είναι πολλές φορές η ιστορία ανθρώπων που επέτρεψαν στη χάρη του Θεού να μεταμορφώσει το παρελθόν τους σε μαρτυρία.

Τι λέει πραγματικά η Εκκλησία για τη μαγεία;

Η Εκκλησία απορρίπτει τη μαγεία, τη μαντεία, τα ξόρκια, τα μέντιουμ και κάθε προσπάθεια να χειριστούμε πνευματικές δυνάμεις. Όχι επειδή θέλει να καλλιεργήσει τον τρόμο, αλλά επειδή όλα αυτά απομακρύνουν τον άνθρωπο από την εμπιστοσύνη στον Θεό και τον οδηγούν στην αναζήτηση ελέγχου με λάθος μέσα.

Υπάρχει και μια πιο λεπτή μορφή δεισιδαιμονίας: να χρησιμοποιούμε ακόμη και ιερά πράγματα σαν φυλαχτά. Να θεωρούμε ότι ένας σταυρός, ένα αγιασμένο αντικείμενο, μια ευχή ή μια εικόνα λειτουργούν μηχανικά, ανεξάρτητα από τη σχέση μας με τον Θεό. Αυτό δεν είναι ορθόδοξη πίστη. Τα ιερά σημεία είναι σημεία σχέσεως, προσευχής και χάριτος — όχι αντικείμενα μαγικής εξουσίας.

Ακόμη και η επίκληση του Αγίου Κυπριανού δεν είναι «αντιμαγεία». Ζητούμε την πρεσβεία του προς τον Χριστό. Η δύναμη δεν ανήκει στον Άγιο ως αυτόνομη πηγή. Ανήκει στον Θεό.

Όταν φοβάσαι ότι «σου έχουν κάνει κάτι»

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη ποιμαντική διάκριση. Υπάρχουν άνθρωποι που βασανίζονται πραγματικά από τον φόβο ότι κάποιος τούς καταράστηκε ή ότι κάθε δυσκολία στη ζωή τους είναι αποτέλεσμα μαγείας. Μερικές φορές αυτή η σκέψη γίνεται τόσο δυνατή ώστε ο άνθρωπος να ερμηνεύει τα πάντα μέσα από αυτήν: μια αρρώστια, μια αποτυχία, μια ένταση στο σπίτι, μια οικονομική δυσκολία.

Η Εκκλησία δεν μας καλεί να ζούμε έτσι. Μας καλεί να επιστρέφουμε στην προσευχή, στη μυστηριακή ζωή, στην εξομολόγηση όπου υπάρχει δυνατότητα, στη Θεία Λειτουργία, στη μελέτη του Ευαγγελίου και στην εμπιστοσύνη στον Θεό. Όχι για να «εκτελέσουμε μια τεχνική προστασίας», αλλά για να ξαναβάλουμε τον Χριστό στο κέντρο.

Και όταν ο φόβος γίνεται επίμονος, καταπιεστικός ή εμμονικός, δεν είναι έλλειψη πίστης να ζητήσει κανείς και βοήθεια από κατάλληλο επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η πνευματική φροντίδα και η ψυχολογική ή ιατρική υποστήριξη δεν είναι αντίπαλοι δρόμοι.

Ο Σταυρός δεν είναι φυλαχτό

Στη ζωή της Αγίας Ιουστίνης το σημείο του Σταυρού έχει κεντρική θέση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο Σταυρός είναι ένας χριστιανικός «μαγικός μηχανισμός». Είναι το σημείο της νίκης του Χριστού, της θυσιαστικής αγάπης Του και της Αναστάσεως.

Όταν κάνουμε τον σταυρό μας, δεν ενεργοποιούμε κάποια απρόσωπη ενέργεια. Ομολογούμε σε ποιον ανήκουμε. Θυμόμαστε τον Χριστό. Εμπιστευόμαστε τη ζωή μας σε Εκείνον. Γι’ αυτό ο Σταυρός και η προσευχή δεν χωρίζονται από την πίστη, τη μετάνοια και τη ζωή της Εκκλησίας.

Ο Απόστολος Παύλος καλεί τον χριστιανό να ενδυθεί «την πανοπλία του Θεού» και συνδέει τον πνευματικό αγώνα με την αλήθεια, τη δικαιοσύνη, την πίστη, τη σωτηρία, τον λόγο του Θεού και την προσευχή. Δεν μας δίνει τεχνικές αποκρυφιστικής αυτοάμυνας. Μας δείχνει έναν ολόκληρο τρόπο ζωής εν Χριστώ.

Το μαρτύριο — όταν η πίστη γίνεται ολόκληρη ζωή

Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει ότι ο Κυπριανός και η Ιουστίνη συνελήφθησαν κατά τον διωγμό του Διοκλητιανού και οδηγήθηκαν στη Νικομήδεια, όπου μαρτύρησαν περίπου το έτος 304. Μαζί τους μαρτύρησε και ο Θεόκτιστος, ο οποίος, βλέποντας τη σταθερότητά τους, ομολόγησε και εκείνος τον Χριστό.

Η πορεία του Κυπριανού φτάνει έτσι στο ακριβώς αντίθετο άκρο από εκείνο όπου είχε ξεκινήσει. Εκείνος που κάποτε ζητούσε δύναμη για να επιβληθεί στους άλλους, τελικά προσφέρει τη ζωή του χωρίς να επιβληθεί σε κανέναν. Εκείνος που κάποτε υπηρετούσε τον φόβο, πεθαίνει ελεύθερος από τον φόβο.

Και η Ιουστίνη, που από την αρχή έμεινε πιστή στον Χριστό, φανερώνει ότι η καθαρότητα της καρδιάς δεν είναι αδυναμία. Μπορεί να γίνει δύναμη ειρηνική, σταθερή και ανυποχώρητη.

Τρεις παγίδες που χρειάζεται να αποφεύγουμε

Πέντε βήματα όταν η καρδιά γεμίζει φόβο

Όταν αισθανόμαστε φόβο για πνευματικά ζητήματα, χρειάζεται απλότητα και σταθερότητα, όχι πανικός.

Το βαθύτερο μήνυμα των δύο Αγίων

Ο Άγιος Κυπριανός και η Αγία Ιουστίνη στέκονται δίπλα μας με δύο διαφορετικές ιστορίες που συναντώνται στον ίδιο Χριστό. Η Ιουστίνη μάς δείχνει τη δύναμη της σταθερής πίστης. Ο Κυπριανός μάς δείχνει τη δύναμη της αληθινής μετάνοιας.

Η πρώτη λέει: «Μη δώσεις την καρδιά σου στον φόβο». Ο δεύτερος λέει: «Μη νομίσεις ότι το παρελθόν σου είναι τελεσίδικο».

Και οι δύο μαζί μάς θυμίζουν κάτι πολύ ουσιαστικό: το κακό δεν νικιέται όταν το κοιτάζουμε ασταμάτητα. Νικιέται όταν η ζωή μας στρέφεται προς τον Χριστό.

Αν λοιπόν τιμήσουμε πραγματικά τους Αγίους στις 2 Οκτωβρίου, ας μη φύγουμε από την εορτή τους πιο φοβισμένοι. Ας φύγουμε πιο ελεύθεροι. Με περισσότερη εμπιστοσύνη στον Θεό, με λιγότερη δεισιδαιμονία και με μια καρδιά που ξέρει πού να επιστρέψει όταν ταράζεται.